De Method of Levels: een sprong in het diepe?

Het mollen (= MOL-gesprekken voeren) kun je je op verschillende manieren eigen maken. Door erover te lezen, door de achterliggende theorie te leren, via audio- of video-opnamen, door in een cursus veel te oefenen en in een MOL-supervisie of -leertherapie. Altijd komt er een moment dat je in het echt moet gaan mollen. Als kinderen hun zwemdiploma uitgereikt krijgen dan zegt de badmeester tegen hen en hun ouders dat ze pas echt goed leren zwemmen als ze het héél veel gaan doen. Kinderen zijn blij met dat advies van de badmeester; je hoeft ze helemaal niet aan te moedigen om in het water te plonzen. Ook als ze eens kopje onder gaan en van de schrik bekomen zijn, spartelen ze vrolijk verder. Bij het mollen ligt dat wel wat anders.

Rotstekening in Alta, Noorwegen

Je hebt lef nodig om te mollen

Het is voor veel gesprekstherapeuten, coaches en anderen vaak erg spannend om ‘echt’ Method of Levels gesprekken te gaan voeren. Dat is ook niet vreemd; als je gaat mollen laat je vrijwel alles achterwege wat je gewend bent en wat je geleerd hebt over gesprekstherapie. Mollen is een radicaal andere manier van gesprekken voeren. Daar heb je zeker in het begin veel lef en doorzettingsvermogen voor nodig. Je hebt geen houvast meer aan de bekende regels, richtlijnen en routines van de therapiemethoden en de interventies uit je opleidingen. Er is geen plan met een einddoel waar je in stappen of via modules naar toe kunt werken.

Slechts één richtlijn is er in de MOL: schep een situatie die optimaal is voor je client om zijn aandacht te richten op de pijn zodat hij uiteindelijk terecht komt op de plaats waar de oplossing ligt. Dat doe je door uitnodigende vragen te stellen, vooral bij verbale en nonverbale verstoringen. Meer niet. Al het andere dat je geleerd hebt, dat je zou kunnen of moeten doen omdat het nu eenmaal zo hoort en omdat je je er zeker bij voelt, dat laat je voor wat het is.

Dus als je aandrang opmerkt tot begrijpen, analyseren, interpreteren, adviseren, steunen, troosten, uitleggen, confronteren, verhelderen, samenvatten, of om te oefenen, dan laat je dat passeren, zonder er iets mee te doen. Als je merkt dat je er al mee bezig bent: stoppen! Terug naar af! Je ‘ik’ die van alles wil en moet neemt in de MOL geen ruimte in. Je helpt je cliënt om zelf te ontdekken waar zijn oplossing zit, zonder hem voor de voeten te lopen. Dat doe je door in de huisstijl van de MOL cliënten aan te moedigen om te vertellen en verder doe je niets, noppes, nada, niente.

Mollen met je eigen cliënten

Als je wil gaan mollen dan zijn er tal van mogelijkheden om dat te doen. We zetten ze ter inspiratie hieronder op een rijtje; van pootjebaden tot in het diepe springen.

  • Geleidelijk korte MOL-gesprekken invoeren in lopende behandelingen, begeleidings- of coachingstrajecten. De cliënt het thema laten bepalen en vervolgens neem jij de leiding op de gebruikelijk manier weer over.  Of als je iemand ziet zuchten en dan reageer je in de MOL-stijl. Dan zeg je bijvoorbeeld: je zucht, vertel? Vervolgens blijf je ‘mollen’ zolang het ‘loopt’ en je je er comfortabel bij voelt.
  • Bij lopende behandelingen die moeizaam lopen: ga mollen. Wat je deed werkte toch al niet naar verwachting; dus wat let je? Ook hier kun je zo de sprong maken. Je begint een nieuwe sessie gewoon met: vertel, wat is het meest belangrijk om vandaag mee aan de slag te gaan? Ook midden in een moeizaam gesprek kun je het ter plekke over een andere boeg gooien: wat gaat er nu in je om? Enzovoort.
  • ‘Makkelijke’ cliënten bij nieuwe aanmeldingen mollen. Dat is een prettige en veilige optie omdat je op makkelijk terrein onmiddellijk weer terug kunt vallen op business as useal. Met slimme en autonome cliënten is het trouwens meestal ook lekker mollen. Kies die uit!
  • Kies juist ‘moeilijke’ cliënten met veel zogenaamde co-morbide klachten. Vooral cliënten die zonder (veel) resultaat al overal geweest zijn, zijn ‘dankbare slachtoffers’. Letterlijk! Veel slechter dan je voorgangers kun je het toch niet doen. Het is voor hen en voor jou een verademing om het gebruikelijke gedoe bij de intake achterwege te laten. Bij de MOL hoef je helemaal niks te weten, dus je hoeft daarom ook niks te vragen om iets te snappen en dat scheelt enorm veel tijd! En mensen vinden het vaak gewéldig dat ze, soms voor het allereerst, ’gewoon’ direct kunnen gaan praten over hun ellende. De eerste klap is een daalder waard; dus direct het diepe in: vertel, wat wordt het onderwerp van ons gesprek?
  • Alle nieuwe cliënten mollen. Laat de intake, het verzamelen van informatie, het behandelplan, vragenlijsten etc. achterwege of beperk het tot het absoluut noodzakelijke. Er is in de MOL géén behandelplan; daar hoef je je dus geen zorgen over te maken. Spring elke keer direct in het diepe. Het is zoals de badmeester zegt: zwemmen leer je door het veel te doen! Doen!

Feedback vragen

Petrogliefen in Serra da Capivara, Brazilië.
Wikimedia, Vitor 1234 / CC BY-SA

Neem her-en-der en zeker als de MOL nieuw is voor je cliënt even de tijd om feedback te vragen. Ook aan het einde van een sessie is dat meestal een goed idee. Kijk hier aan het einde voor tips bij feedback vragen, en gebruik de formulieren onderaan dit artikel ter ondersteuning.

Uitleg geven?

Ja maar, je moet ze toch iets over je (nieuwe) manier van werken vertellen? Therapeuten hebben de neiging om veel te veel te praten. Ze nemen te veel ruimte in met wat zij allemaal willen. Je cliënten hebben meestal weinig of geen behoefte aan tekst en uitleg. Ze zitten tegenover je omdat het de bedoeling is dat ze met jou gaan praten over iets wat hen al een tijd dwars zit en waar ze met eigen middelen maar niet uitkomen. Informatie geven (en verzamelen) gebeurt trouwens vrijwel altijd omdat een ander iets van ze moet; jij, de verwijzer, de organisatie, de zorgverzekeraar en de overheid. Mensen vinden het fijn als ze direct ervaren dat jij er voor hen bent zonder allerlei ‘verplicht’ gedoe. Het voelt voor hen vrijwel altijd erg prettig als ze de ruimte krijgen om zich vrij te uiten over wat hen dwars zit. Dat kunnen ze vrijwel nergens anders. Als ze wat willen weten dan vragen ze het wel. Voor de eerste sessie kun je ze schriftelijke informatie over de MOL geven. De ervaring is dat dit meestal maar oppervlakkig gelezen wordt.

Mollen in de praktijk in een oogopslag

  • Mollen is een radicaal andere manier van gesprekken voeren waar je lef voor nodig hebt.
  • Vrijwel alles wat je geleerd hebt laat je achterwege; je bent plotseling geen expert meer met een hoop kennis die wegen naar oplossingen zal aanreiken.
  • De bekende regels, richtlijnen en routines bieden geen houvast meer en je hebt veerkracht en volharding nodig hebt om er echt goed in te worden.
  • Je kunt mollend gaan pootjebaden of direct in het diepe springen, als je maar doorzet!
  • Je kunt:
    • Geleidelijk korte MOL-gesprekken invoeren in lopende behandelingen, begeleidings- of coachingstrajecten.
    • Bij lopende behandelingen die moeizaam lopen gaan mollen.
    • ‘Makkelijke’ cliënten bij de nieuwe aanmeldingen mollen.
    • Kies juist ‘moeilijke’ cliënten met veel zogenaamde co-morbide klachten.
    • Alle nieuwe cliënten mollen.
  • Je ‘ik’ die van alles wil en moet neemt in de MOL geen ruimte in.
  • Je helpt je cliënt om het zelf te ontdekken zonder hem in voor de voeten te lopen
  • Neem af en toe even de tijd om feedback te vragen.
  • Laat al het gedoe in het eerste gesprek zoveel mogelijk achterwege.
  • Er is geen diagnose of behandelplan. Dus je hoeft ook niks te vragen omdat jij het persé moet weten.

Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan.

Pippi Langkous

Formulieren om MOL gesprekken te evalueren

Deze formulieren zijn door ons zelf samengesteld op basis van informatie uit Mansell, W., Carey, T. A. & Tai, S. J. (2013). A transdiagnostic approach to CBT using Method of Levels Therapy. London: Routledge. Het gespreksverslag kan je gebruiken als verwerking van de gesprekken t.b.v. je eigen proces als mol-therapeut. De gespreksevaluatie is een korte vragenlijst voor cliënt en therapeut.

De .PDF en MS Word (.docx) files zijn hieronder te downloaden en naar eigen gebruik aan te passen.

Gespreksverslag

Gespreksevaluatie door therapeut en cliënt